Iruzur digital baten biktima izan daiteke edonor, adina edozein dela ere; hala ere, zibergaizkileek arreta berezia jarri ohi dute adineko pertsonengan. Hori ez da gaitasun faltagatik gertatzen, baizik eta pertsona horiek, askotan, aurretik harreman txikiagoa izan dutelako teknologiarekin eta Interneteko tranpekin.
Iruzurgileek hiru faktore psikologiko nagusi baliatzen dituzte: konfiantza, beldurra eta presaren sentsazioa. Biktimak inpultsiboki jardutea bilatzen dute, pentsatzeko edo familiako norbaitekin kontsultatzeko astirik izan baino lehen. Horregatik, ezinbestekoa da iruzur ohikoenak ezagutzea eta alarma-seinaleak garaiz antzematen jakitea.
Ohiko mehatxu digitalak
Erabiltzaileak engainatzeko hainbat metodo daude. Ohikoenetako bat identitatearen ordezkapena da: bankuarena egiten duten mezu elektronikoak edo testu-mezuak bidaltzen dituzte, pasahitzak lapurtzeko. Eskaintza sinesgaitzak dituzten Interneteko denda faltsuak eta ustezko informatika-teknikarien dei engainagarriak ere gero eta ohikoagoak dira.
Aipamen berezia merezi du larrialdian dagoen senidearen iruzurrak. Kasu horretan, zenbaki ezezagun batetik mezu bat jasotzen duzu, eta bidaltzaileak zure semearen edo bilobaren itxura hartzen du. Iruzurgileak telefonoa galdu duela eta dirua premiaz behar duela esango dizu, zure lotura emozionalaz baliatuz ahalik eta azkarren ordain dezazun. Horrelako mezurik jasotzen baduzu, deitu beti senidearen ohiko telefono-zenbakira, kontatutako istorioa egiaztatzeko.
Eguneroko segurtasunerako aholku praktikoak
Dei eta mezu iruzurtiekin kontuz ibili: Zure pasahitzik ez eman inoiz telefonoz, eta esteka susmagarrietan klikik ez egin. Zure kontuan arazoren bat dagoela esaten badizute, deia berehala eten eta zenbaki ofizialera zuk zeuk deitu.
Kutxazain automatikoak eta Wi-Fi sare irekiak zaindu: Kalean eskaintzen diren doako Wi-Fi sareak ez erabili banku-kontuak kontsultatzeko, eta kode ezezagunik ez eskaneatu. Kutxazain automatikoan, teklatua eskuz estali eta arreta galaraz dezaketen distrakzioak saihestu.
Senideen izenean jasotzen dituzun mezuekin kontuz ibili: Zenbaki berri batetik senide batek dirua behar duela esaten dizun mezuren bat jasotzen baduzu, susmoa hartu. Dirua bidali aurretik, senide horren ohiko telefono-zenbakira deitu, mezua benetakoa dela egiaztatzeko.
Tranpan erori bazara, zer egin jakin: Kontuak blokeatzeko eta iruzur gehiago saihesteko, gertatutakoaren berri berehala bankuari eman. Poliziarengana ere jo. Gertatutakoa lotsarik gabe kontatu eta familiaren laguntza bilatu, arazoa konpontzeko.