Sexu-osasuna: erabaki, prebenitu eta babestu, jakinaren gainean

Osasun sexuala osasun orokorraren parte da eta ez litzateke zoriaren esku utzi behar bizitzako etapa bakar batean ere. Nahigabeko haurdunaldiak nola prebenitu jakin behar da, baina baita sexu-transmisiozko infekzioak nola saihestu ere, eta egoera bakoitzerako antisorgailurik egokiena aukeratzen jakin behar da. Kontua ez da informazio medikoa soilik, baizik eta erabaki kontziente eta arduratsuak hartzea sexu-harremanak hasten edo izaten direnean.

Batez ere udan, topaketak eta errutina-aldaketak ugaritzen direnean, garrantzitsua da erne egotea eta inprobisazioan konfiantza ez izatea. Lehen sexu-harremanetatik hasita, informazio argi eta fidagarria izateak sexualitatea segurtasun handiagoz bizitzeko aukera ematen du, arriskuak murriztuz eta gero osasun fisiko eta emozionalean ondorioak izan ditzaketen egoerak saihestuz.

Metodo antikontzeptiboak dira nahigabeko haurdunaldiak saihesteko oinarria, eta premia eta egoera desberdinetara egokitzen diren aukera sorta zabala osatzen dute.

Helburu nagusia ernalketa eragoztea da, nahiz eta batzuek osasunerako onura gehigarriak ere ekartzen dituzten, hala nola hilekoaren zikloa erregulatzea, mina edo odol-jarioa murriztea, eta baita minbizi ginekologiko mota batzuen arriskua gutxitzea ere.

Horien artean daude metodo hormonalak, nagusiki obulazioa inhibitzen dutenak pilulak, adabakiak, baginako eraztunak edo injekzioak bezalako administrazio-modu desberdinen bidez, eta eraginkorrak izateko erabilera zuzena eta etengabea eskatzen dutenak. 

Badira iraupen luzeko metodo itzulgarriak ere, hala nola inplante subdermikoa edo umetoki barneko gailuak, urteetan zehar babes luzea eskaintzen dutenak, eraginkortasun handiarekin eta egunero kudeatu beharrik gabe.

Horrez gain, hesi-metodoak ere erabiltzen dira, hala nola gizonezkoen eta emakumezkoen preserbatiboak; izan ere, haurdunaldia saihesteaz gain, funtsezko zeregina dute sexu-transmisiozko infekzioen prebentzioan, eta sexu-osasunerako metodo garrantzitsuenetako bat da. Metodo horiek guztiek hainbat eraginkortasun-maila eta ezaugarri dituzte, eta, beraz, informazio fidagarrian eta, askotan, osasun-profesionalen laguntzan oinarritu behar da hautaketa egokia egiteko.

Metodo antikontzeptibo hormonalek ugalketa zikloa aldatzen duten hormonak askatuz funtzionatzen dute haurdunaldia saihesteko, batez ere obulazioa inhibituz.

Osakidetzaren informazioaren arabera, bi hormona mota konbina ditzakete (estrogenoak eta gestagenoak) edo gestagenoak bakarrik izan ditzakete, eta hainbat formatutan aurkezten dira: pilula, txaplata, baginako eraztuna edo injekzioa.

Pilula konbinatuak, adibidez, egunero eta etengabe hartzea eskatzen du; adabakia, berriz, astero aldatzen da, eta baginako eraztuna hiru astez jarraian erabiltzen da, atseden hartzeko batekin. Aukera horiek gauza bat dute komunean: behar bezala erabiltzen direnean, eraginkortasun handia eskaintzen dute, eta, gainera, onurak ere ekar ditzakete, hala nola hilekoaren odoljarioa hobeto erregulatzea edo mina arintzea.

Hala ere, haien eraginkortasuna gutxitu egin daiteke behar bezala erabiltzen ez badira edo ahazten badira. Horregatik, garrantzitsua da jarraibideei jarraitzea eta osasun-langileei galdetzea edozein zalantza edo egoera bereziren aurrean, adibidez, beste medikamentu batzuk hartzea.

Behin betiko metodoak ere badaude, obuluak edo espermatozoideak behin betiko pasa ez daitezen ebakuntza kirurgikoa egitea eskatzen dutenak. Emakumezkoetan, Falopioren tronpak erauziz egiten da; gizonezkoetan, berriz, basektomiaren bidez, hodi deferenteak ebakiz. Kasu batzuetan basektomia itzulgarria izan daitekeen arren, Osakidetzak azpimarratzen du metodo horiek iraunkortzat hartu behar direla, ez baitago ugalkortasuna berreskuratzeko bermerik.

AUKERAK

Aukera horiek egoera jakin batzuetan baloratzen dira, eta oso ondo hausnartutako erabakia eskatzen dute, osasun-profesionalek lagunduta.

Hala ere, metodo antikontzeptibo bat ondo aukeratzeak ez du soilik nahi gabeko haurdunaldia saihestearekin zerikusia, baita sexu-transmisiozko infekzioetatik babestearekin ere.

Metodo batzuek ernalketa prebenitzen besterik ez dute laguntzen, hormonalek edo behin betikoek, adibidez, eta beste batzuek, preserbatiboak, adibidez, funtsezko zeregina dute, oztopo baitira sexu-harremanetan mikroorganismoak igaro ez daitezen.

Alde hori garrantzitsua da, sexu-osasun ona ez baitago metodo bakar baten mende, baizik eta egoera bakoitzean zer prebenitu nahi den jakitearen eta tresna egokiak etengabe erabiltzearen mende.

Hori dela eta, Osakidetzak informazioaren eta babes-metodoen erabilera zuzenaren garrantzia azpimarratzen du, prebentzioa baita, oraindik ere, konplikazioak saihesteko modurik eraginkorrena, bai haurdunaldian, bai infekzioen transmisioan.