Bizitzako lehen uneetan sortzen den lotura estu horrek osasunean ere arrasto sakona uzten du. Horregatik, bularreko edoskitzea ez da elikatzeko modu bat soilik: amaren eta haurraren ongizatea sustatzen duen osasun-inbertsioa da. Euskadik, urtez urte, bide horretan aurrera egiten jarraitzen du, amei laguntza espezializatua eskainiz eta edoskitzea errazteko sare sendo baten alde eginez.
Datuak argiak dira. Euskadi Estatuko erreferenteetako bat da bularreko edoskitzearen sustapenean. Erditu ondoren, amen %68,34k bularreko edoskitze esklusiboa aukeratzen dute, eta sei hilabete igaro ondoren ere heren batek baino gehiagok (%35,66) mantentzen du. Emaitza horien atzean ez dago kasualitaterik: Osakidetzak lehen mailako arretatik ospitaleetako kontsultetara eta Ama Esnearen Bankuraino hedatzen den laguntza-sistema koordinatua garatu du, familiei bizitzaren lehen etapetan bidelagun izateko.
Bularreko edoskitzea sustatzea, gaur egun, osasun publikoaren estrategiaren parte da Euskadin.
Horregatik, Osakidetzak arreta-eredu integrala garatu du, haurdunaldian hasi eta erditu ondorengo hilabeteetan zehar ama eta haurra laguntzeko.
Helburua ez da soilik edoskitzea bultzatzea, baizik eta emakume bakoitzari bere egoerara egokitutako laguntza eskaintzea, presiorik gabe eta ebidentzia zientifikoan oinarrituta. Horretarako, Lehen Mailako Arretako emaginek funtsezko zeregina dute.
Ospitaleko alta jaso ondoren egiten den lehen kontsultan, ohiko zalantzak eta zailtasunak aztertzen dira: mina, titietako pitzadurak, haurraren heldulekua, pisu-irabazia edo esne-ekoizpenari lotutako kezkak, besteak beste.
Kasu gehienetan, gertuko eta goiztiarreko esku-hartze horri esker, arazoak lehen mailan bertan konpontzen dira. Egoerak arreta espezializatuagoa eskatzen duenean, ama eta haurra ospitaleetako erreferentziazko edoskitze-kontsultetara bideratzen dira. Bertan, emaginek, pediatrek, erizainek eta edoskitzearen arloan prestakuntza espezifikoa duten beste profesional batzuek elkarlanean egiten dute lan, balorazio osoa eginez eta familia bakoitzaren beharretara egokitutako jarraipena eskainiz.
Arreta indibidualizatu hori, gainera, haurdunaldian ematen diren saioekin eta Osakidetzako ESI guztietan antolatzen diren edoskitze-tailerrekin osatzen da. Espazio horietan, familiek informazio fidagarria jasotzen dute, lehen egunetan sor daitezkeen egoerei aurrea hartzeko tresnak eskuratzen dituzte eta behar izanez gero zein baliabide dituzten ezagutzen dute.
Horrela, laguntza-sare etengabe bat osatzen da, edoskitzea aukera informatua eta bideragarria izan dadin, bizitzaren lehen hilabeteetan ama zein haurraren osasuna babestuz.
Osakidetzaren ama-esnearen bankua ere emaitza onekin itxi zen 2025a. Iaz 184 haur goiztiar edo pisu gutxikoen edoskitzea bermatu zuen 96 amaren dohaintzari esker, zeinek 415 litro ama-esne eman baitzituzten.
2017an sortu zenetik, Ama-esnearen Bankuak 710 ama emaile izan ditu, eta 3.200 litro giza esne jaso ditu guztira. Horri esker, 977 haurtxoren elikadura bermatu ahal izan da.
Euskadin, gaur egun, ama-esnea biltzeko 12 puntu daude, ospitaleen eta osasun-sareko beste zentro batzuen artean banatuta.
Ospitaleen artean honakoak daude: Gurutzeta, Txagorritxu, Donostia, Urduliz, Gernika eta Transfusio eta Giza Ehunen Euskal Zentroa (TGEEZ) Galdakao-Usansolo Unibertsitate Ospitalean. Gainerako puntuak Durangoko (anbulatorioa), Gasteizko (Olagibel anbulatorioa), Donostiako (Manuel Lekuona) eta Bilboko (Etxaniz suhiltzailea) TGEEZren egoitzetan daude, baita Arrasateko eta Eibarko anbulatorioetan ere.
Hiru aste eta sei hilabete lehenago ama izan den eta haurrari bularra arazorik gabe ematen ari zaion edozein emakume osasuntsu izan daiteke emaile.
Horretarako, Osakidetzako Ama-esnearen Bankuarekin jar zaitezke harremanetan pediatraren, erizaintzako profesionalaren edo eskualdeko emaginaren bidez, 944 579 375 telefonoan edo bancolecheeuskadi@osakidetza.eus helbidean.
Euskadik, 2025ean, sendotu egin du edoskitze naturalaren arloko Estatuko erreferente gisa duen posizioa. Iaz, EAEko amen % 68,34k amagandiko edoskitze esklusiboaren alde egin zuen, haurrak jaio ondoren. Sei hilabetera, ama horien kopurua % 35,66koa zen.
Bi kasuetan, datuek erakusten dute tasa hori bi puntu igo dela 2024arekin alderatuta, eta horrek berresten du egitura asistentzialak erraztu egiten dutela amagandiko edoskitze esklusiboa hastea eta mantentzea, Osasunaren Euskal Itunaren helburuekin bat etorriz.
Osakidetzatik azpimarratu dutenez, Lehen Mailako Arretan 143 emagin daude, Osakidetzako Zerbitzu Erakunde Integratu (ESI) guztietan banatuta, eta amagandiko edoskitzearen arretaz arduratzen dira. Lehen kontsulta erdiondoko hitzorduan egiten da, erreferentziako emaginarekin, emakumeak ospitaleko alta jaso ondoren.
Lehen bisita horretan, zalantza eta zailtasun ohikoenak jorratzen dira, hala nola mina, pitzadurak, heltzeko arazoak, haurtxoaren pisua handitzea edo esnea ekoiztea. Kasu gehienak arreta goiztiarrari eta hurbilari esker konpontzen dira lehen maila asistentzial horretan.
Egoera konplexuagoa denean, amak eta haurtxoak ospitaleko erreferentziazko kontsultetara deribatzen dira. Bertan, diziplina anitzeko talde batek balorazio osoa egiten du eta banakako jarraipena ezartzen du.
Kontsulta horiek emaginek, pediatrek, erizaintzako langileek eta amagandiko edoskitzean prestakuntza aditua duten beste profesional sanitario batzuek artatzen dituzte, eta sarean modu koordinatuan lan egiten dute.