Larruazala eta eguzkia. Nola zaindu dezakegu azala udan?

Actualizado hace 6 minutos

Udan, garrantzitsua da larruazala zaintzea eta eguzkiaren kalteei aurrea hartzea, eguzki-erradiazioarekiko esposizio luzeak ondorio metagarriak eta, batzuetan, oso larriak izan baititzake osasunean.

Eguzkiaren argia bizitzarako beharrezkoa den arren eta kaltzioaren metabolismoa erregulatzen laguntzen duen D bitaminaren sintesia bezalako onurak ekartzen dituen arren, egia da ere ez dela esposizio luze eta zuzenik behar abantaila hori lortzeko, eguneroko bizitzan aire zabalean une txikiak egitea nahikoa da.

Arazoa agertzen da larruazalak erradiazio ultramore gehiegi jasotzen duenean urteetan, gorputzak ezin baitu hori betirako jasan. Erradiazio hori, bai UVA bai UVB, zuzenean lotuta dago larruazalaren zahartze goiztiarrarekin, eguzki-erredurekin, begietako hainbat gaitzekin eta, batez ere, azaleko minbizia izateko arriskua areagotzearekin.

Hori dela eta, adituek behin eta berriz azpimarratzen dute prebentzioaren garrantzia, neurri erraz baina etengabeen bidez, hala nola eguneko erdiko orduak saihestea, arropa egokia erabiltzea, eguzkitako betaurrekoak, txapela eta eguzkitako babesgarria modu egokian aplikatzea.

Hala, Osakidetzaren arabera, udan, larruazala eguzkitik babestea funtsezkoa da osasun arazoak saihesteko, batez ere eguzkiaren erradiazio ultramoreak kalte metagarriak eragin ditzakeelako, askotan berehala nabaritzen ez direnak. Adituen arabera, larruazaleko minbizia prebenitzeko neurri garrantzitsuena eguzkiarekiko esposizioa murriztea da, bereziki eguneko ordu zentraletan, hau da, eguzki erradiazioa biziagoa den tartean, 12:00etatik 16:00etara inguruan.

ORDUTEGIA

Ordu horietan itzalpean egoteak jasotzen den UV erradiazio kopurua nabarmen gutxitu dezake, nahiz eta guztiz ez ezabatu.

Horregatik, babes neurriak konbinatzea gomendatzen da: gorputzaren zati handiena estaltzen duen arropa arina eta kolore argikoa erabiltzea, burua eta aurpegia babesteko txanoa edo kapela jartzea, eta eguzki-izpietara azaltzen den azalean babes krema egokia aplikatzea.

Begien babesa ere ezinbestekoa da, eguzkiak kalte larriak eragin baititzake ikusmenean, hanturak edo lesioak sortuz eta epe luzera arazo handiagoak eraginez; horregatik, UV iragazkia duten eguzkitako betaurrekoak erabiltzea gomendatzen du Osakidetzak.

Haurren kasuan, neurriak are zorrotzagoak izan behar dira, batez ere haur oso txikietan eguzki-esposizio zuzena saihestuz, haien azala askoz sentikorragoa delako.

Gainera, ez da ahaztu behar eguzki-babesa ez dela soilik egun eguzkitsuetarako, erradiazio ultramorea egun lainotuetan ere presente baitago eta ura, harea edo elurra bezalako gainazaletan islatzen baita, eragina handituz askotan ohartu gabe.

Ildo beretik, Osakidetzaren gomendioen arabera, “eguzkiaren eragin zuzen eta luzearekiko esposizioa saihestea funtsezkoa da”, bereziki eguneko erdiko orduetan, erradiazio ultramorea indartsuagoa den uneetan.

Horregatik, komeni da egunerokoan eguzki-azalpen handia duten jarduerak identifikatzea eta ahal den neurrian murriztea, hala nola eskolako jolastokia, parkea, kirol lehiaketak, txangoak edo kanpamentuak. “Egoera horietan, babes-neurriak ez dira aukerakoak, ezinbestekoak baizik”.

ADINAREN ARABERA

Fotobabesleen erabilerari dagokionez, adinaren araberako aukeraketa egitea ezinbestekoa da. Sei hilabetetik beherako haurtxoetan ez da gomendatzen eguzkitarako kremarik erabiltzea, haien azala oso fina eta sentikorra delako eta substantzia jakin batzuek narritadurak edo alergiak eragin ditzaketelako; kasu horietan, babes fisikoa da nagusiki erabil daitekeen neurri bakarra.

Sei hilabetetik bi edo hiru urtera bitartean, batez ere urtebete baino txikiagoetan, filtro mineral edo fisikoak lehenestea gomendatzen da, hauek erradiazioa azalean islatzen dutelako eta berehala eragiten dutelako.

Hiru urtetik aurrera, filtro kimikoak erabil daitezke, betiere babes maila altukoak (30 edo 50 faktorekoak ahal bada), eta kontuan hartuta eragina ez dela berehalakoa, baizik eta aplikatu eta 20 minutu ingurura hasten dela, beraz eguzkira atera aurretik jarri behar dira.

Gainera, garrantzitsua da gogoratzea fotobabeslea ez dela nahikoa bakarrik erabiltzen bada. Beste neurri fisikoekin batera erabili behar da, hala nola arropa egokia, kapela eta betaurrekoak.

Era berean, urarekiko edo izerdiarekiko erresistenteak diren kremak aukeratzea gomendatzen da, eta 2-3 orduro berriro aplikatzea, batez ere bainatu edo izerdi egin ondoren. Ez da ahaztu behar aurreko urteko kremak ez erabiltzea ere, eraginkortasuna gal dezaketelako.

Azkenik, sendagai batzuek gehitu egiten dute larru-azalaren UV izpiekiko sentikortasuna. Hori dela eta, nahiz eta zure larru-azala ez izan eguzkitan erraz erretzekoa, zenbait botika hartuz gero erredura larriak sortu ahal zaizkizu minutu gutxi batzuetan eguzkitan egonez. Fotosentikortasuna eragiten lagun dezaketen zenbait sendagai: arritmiaren kontrakoak, hipertentsioaren kontrakoak, depresioaren kontrakoak, diuretikoak, antiseptikoak, parasitoen kontrakoak antifungikoak, ahotik hartzeko antisorgailuak, aknearen kontrakoak, epilepsiaren kontrakoak eta antineoplasikoak.